Manastir Sveta Trojica u Pljevljima i dvije legende o ćivotu Svetog Save

    4 meseca pre 915 pregleda Izvor: bastabalkana.com

O PRAVOSLAVNOJ SVETINJI

Manastir Sveta Trojica veliko je pravoslavno svetilište, u kojem centralno mjesto zauzima ćivot Svetog Save. Ispod ove svete relikvije provlače se bolesni kako bi ozdravili, a manastir poštuju i pravoslavni i islamski vjernici, jer su se za skoro 500 godina u njemu dogodila čudesna iscjeljenja.

Manastir Sveta Trojica, koji se nalazi na kilometar i po sjeverno od Pljevalja, prvi put se pominje 1537. godine u jednom zapisu jeromonaha Save, prvog poznatog trojičkog prepisivača. Sagrađen je, najvjerovatnije, na ostacima starijeg manastira iz nemanjićkog perioda.

Prvi ktitor bio je jeromonah Visarion (Vasilije), sa bratom mu Savom i sinom arhijerejom Nikiforom. Oni su, najvjerovatnije, u početnim godinama četvrte decenije 16. veka, najkasnije 1573. godine, sagradili crkvu, to jest naos i oltarski prostor. Priprata je sagrađena oko pola vijeka kasnije, a njeni ktitori bili su monah Georgije, sa sinom jeromonahom Ananijem i sinovcem spahijom Vojinom, što potvrđuju ktitorski portreti na zapadnom zidu. Manastir je živopisan krajem 16. veka, a oslikao ga je pop Strahinja iz Budimlja, ugledni živopisac, koji je ukrasio više srpskih crkava i manastira.

Tokom 16, 17 i 18. veka manastir Sveta Trojica bio je vrlo značajan prepisivački i književni centar. Tu je nastalo više desetina rukopisanih knjiga. Najznačajniji prepisivač bio je Gavrilo Trojičanin, rodom od Šćepan polja. Njegova djela su čuveni prepisi “Šestodneva” Jovana egzarha i “Hrišćanske topografije” Kozme Indikoplova, zatim nastavak čuvenog “Vrhobrezničkog hronografa” (ljetopisa), koji se danas čuva u Pragu, više psaltira i još nekoliko značajnih knjiga. Istovremeno, u Svetoj Trojici radio je i znameniti zograf Andrija Raičević, čije izuzetne minijature krase pomenute rukopise. Raičeviću se pripisuje i nekoliko vrijednih ikona nastalih polovinom 17. veka. U manastirskoj biblioteci se čuvaju i vrlo vrijedne knjige na pergamentu i papiru iz 12. i 14. veka, kao i poznati korekturni tabaci Mileševske štamparije iz 1557. godine. Čuvaju se i 824 turska dokumenta, koji se odnose na sam manastir ili na njegova brojna imanja.

Današnji izgled manastir ima od 18. veka, pošto je do tada više puta obnavljan i dograđivan. Riznica manastira Svete Trojice posjeduje više od 1.700 predmeta i po bogatstvu je treća u Srpskoj pravoslavnoj crkvi.

Ćivot Svetog Save i legende o njegovom nastanku

U Svetoj Trojici u Pljevljima i dalje se nalazi, kako se vjeruje, ćivot Svetog Save. Ne zna se kako je on i kada donesen u ovaj manastir, o tome se samo pripovjeda u legendama. Poznate su dvije legende.

Prema jednoj, ćivot Svetog Save, kad su se kaluđeri razbježali u doba Velike seobe, iz Mileševe su odnijeli muslimani iz porodice Kapičić, rodom iz obližnjeg Hisardžika. U njemu su čuvali voće! Kad je to saznao jedan kaluđer iz Svete Trojice, zbližno se s njima, očigledno u namjeri da izbavi svetinju. Jednom ih je dobro ugostio u manastiru i još ih darivao osedlanim konjem. Kad im je nešto kasnije došao u goste, upitaše ga kakav poklon želi, a on, kao da je to i očekivao, odmah zatraži ćivot. Kapičići, držeći očigledno do svog ugleda, poklone mu ga i tako se ova svetinja našla u pljevaljskom manastiru.

Unekoliko drugačiju verziju ove legende ispričala je monahinja Marina, koja je u pljevaljskom manastiru boravila četrdeset godina. Prema njenom kazivanju, u manastir je jednog dana došao neki Turčin i kod igumana doveo svoju kćer, koja se bila zgranula, jer je čuo da duhovnik može da pomogne djevojci. Posle molitve djevojci je zaista bilo bolje. A Turčin na poklon bješe donio jabuke, koje su, iako je zima bila na izmaku, izgledale kao da su tek ubrane. Iguman je pitao otkud mu takve jabuke, a Turčin je odgovorio da ih čuva u bajunu (kovčegu) jednog srpskog svetitelja. Kad je iguman kasnije otišao u goste kod Turčina i vidio kovčeg, odmah je shvatio da je riječ o svetinji. Zatim mu je ponudio da se mijenjaju: za kovčeg je davao svog najboljeg ata, a imao je dobre konje. Turčin je, pošto je veoma volio konje, pristao i tako su Srbi povratili svoju veliku svetinju.

Ćivot je veličine 1,77 x 0,41 metara i nalazi se na postolju ispred prijestonih ikona Hrista i Svete Trojice. Svetinju poštuju i pravoslavni hrišćani i muslimani. Tražeći lijeka, oni se i danas, kao nekad, provlače ispod ćivota. Dogodila su se u ovom manastiru mnoga čudesna iscjeljenja. Ispod ćivota se provlače ne samo oboljeli već i oni koji žele da se zaštite od bolesti i nesreće.

U Svetoj Trojici se čuva još nekoliko velikih svetinja: stopalo Svete Tekle, dio moštiju Svetih Kozme i Damjana, okamenjeni ugrušak krvi svetih četrdeset sevastijskih mučenika i mošti sveštenomučenika arhimandrita Serafima Džarića. A posebno se poštuje pozlaćeni krst u koji su ugrađene čestice Časnog krsta. Ovu svetinju narod cjeliva na Krstovdan. Veoma je poštovana i ikona Darohranilica iz 16. veka, dar ruskog cara ovom manastiru.

Iz knjige “Svetilišta i nadališta”, autor: Novo Tomić

Najnovije vijesti

CEDIS: Milionski projekti u Podgorici

23. septembra 2021. 15:10

Sjutra predstavljanje novih mjera

23. septembra 2021. 12:47

Najčitanije

Pogledajte rezultate glasanje po opštinama

31. avgusta 2020. 26241 pregleda

TRAGEDIJA na mostu na Đurđevića Tari

27. jula 2021. 11657 pregleda

Divljak u gradu (VIDEO)

7. januara 2020. 10894 pregleda

Udes na Gukama

27. oktobra 2019. 10268 pregleda

Umro Živorad Bojović

22. jula 2020. 9462 pregleda

Pronađena lična karta

13. marta 2020. 8965 pregleda

Pljevaljska „vještica u magli“

20. decembra 2020. 8570 pregleda

Dječak se samo prekrstio i skočio

19. avgusta 2021. 8549 pregleda
%d bloggers like this: