Francuska je definitivno podigla rampu sa formiranja Radne grupe za pripremu Pristupnog ugovora Crne Gore s EU, a od kiparskog predsedništva EU su stigle potvrde da će u prvom povoljnom momentu staviti na agendu i formalno donošenje odluke, potvrđeno je od izvora upućenih u pregovarački proces Podgorice sa EU. U svakom slučaju, Radna grupa bi trebalo da bude kompletirana i da počne s radom prije nego što Irci preuzmu predsjedavanje EU od Kiprana. Ako bude ispoštovana pomenuta dinamika, Crna Gora će biti u prilici da uđe u EU do kraja 2028. godine.

Takođe, crnogorskom premijeru Milojku Spajiću je sa više relevantnih adresa u EU stavljano do znanja da bi bilo mudro i oportuno, pogotovo ako želi da završi posao oko pregovora sa EU do kraja godine, da postigne barem neki načelni dogovor sa DPS-om oko izrade i izglasavanja tzv. evropskih zakona u Skupštini Crne Gore, prenijeli su diplomatski izvori koji rade na crnogorskom dosijeu u EU.

Premijer Spajić je tokom cijele prethodne godine elegantno prelazio preko pomenutih savjeta evropskih partnera, ali nije rečeno da u međuvremenu nije promijenio stav, budući da je neophodno imati snažnu i široku podršku za usvajanje serije zakona, drugih odluka i izbora iz evropske agende kako bi se ispoštovao predviđeni ritam rada u parlamentu i okončaju pregovori do kraja godine.

Prethodno rečeno ne znači da se od PES-a traži da promijeni koalicione partnere i da formira neku novu vladajuću koaliciju. Naprotiv, otvaranje političke krize ili vanredni izbori prije nego što Crna Gora zatvori sva poglavlja sa EU doveli bi u pitanje primarni cilj da Podgorica postane članica EU do kraja 2028. godine; štaviše, on bi postao nedostižan. Realizacija evropske agende i izborni kalendar se, sticajem datih okolnosti, savršeno uklapaju i ne bi ih trebalo dovoditi u pitanje.

Naši kontakti u EU predočavaju i da bi vanredni izbori, prije završenog posla, bili dodatno problematični jer bi došlo do novog usitnjavanja, a ne ukrupnjavanja političke scene u Crnoj Gori, uz prekomponovanje odnosa postojećih snaga. Naime, više nego izvjestan ulazak u političku arenu nove partije predsjednika Jakova Milatovića bi još više zakomplikovao već prilično šarenoliki odnos snaga na crnogorskoj političkoj pozornici.

Milatovićeva stranka će neizbježno uzeti deo glasača PES-a i, imajući u vidu kontroverzan odnos predsjednika i premijera, ne bi bilo jednostavno kreirati novu vladajuću koaliciju, odnosno pregovori bi uzeli dosta vremena, a Crna Gora nema taj luksuz, barem ne u ovom momentu, da gubi vrijeme ili da prolazi kroz novu nestabilnu političku fazu. Plus, i partije bivšeg Demokratskog fronta, imajući u vidu rezultate poslednjih ispitivanja javnog mnjenja, imale bi mnogo veće apetite.

ULOGA FRANCUSKE

Najveći problem Crne Gore u 2026. godini biće administrativni kapaciteti, jer je za godinu dana neophodno uraditi posao za koji je potrebno barem duplo više vremena, počev od pripreme zakonskih rešenja, preko usvajanja zakona, do implementacije, posebno onih iz domena vladavine prava, borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala. Oko toga će Francuzi, Nemci i Holanđani biti veoma oštri i zahtjevni.

Crna Gora će moći da računa na razumjevanje, prije svega Evropske komisije, ali ne i na gledanje kroz prste kada su u pitanju ključne stvari koje se tiču uspostavljanja funkcionalne pravne države.

U pojedinim državama EU, prije svega Francuskoj i Holandiji, smatraju da vlada Milojka Spajića nije dovoljno uradila u borbi protiv organizovanog kriminala i korupcije.

Usklađivanje viznog režima deo je liste velikih problema na crnogorskom putu ka EU i stiče se utisak da vlasti u Podgorici potcjenjuju taj aspekt. Naime, jedan od razloga, ne i jedini, zašto su Francuzi privremeno blokirali Crnu Goru prošlog decembra bile su upravo odluke vlade u Podgorici vezane za vizne režime sa Saudijskom Arabijom i Bahreinom.

Francuzima nije bilo pravo ni to što je Turska i dalje na listi zemalja sa bezviznim režimom sa Crnom Gorom. Uz veliki rad ljudi iz evropskih institucija, posebno iz Evropske komisije, pozicija Pariza je ublažena i Turska će moći da ostane do poslednjeg roka koji je dat Crnoj Gori da u potpunosti uskladi svoj vizni režim sa EU. Ipak, Francuzi će u narednih godinu dana provlačiti Crnu Goru kroz sito i rešeto i to će biti veliki test za Crnu Goru.

Hrvatska ostaje enigma. Sami evropski zvaničnici koji rade na procesu evropskih integracija Crne Gore pola mjeseca su optimisti, a u drugoj polovini pesimisti. Ipak, vjeruje se da će Zagreb i Podgorica pronaći dogovor, kao i da, u slučaju da Crna Gora odradi cijeli posao, Hrvatska neće biti ta koja će jedina blokirati ulazak svog susjeda u EU.