Zbog požara registrovana visoka koncentracija PM10 čestica u vazduhu; Preporuka i da opštine organizuju monitoring

    2 meseca pre 123 pregleda Izvor: dnevno.me

Veliki broj požara koji su bili aktivni na teritoriji Crne Gore, posebno u prvoj polovini avgusta, negativno su uticali na kvalitet vazduha u državi, saopšteno je za portalu Dnevno iz Agencije za zaštitu životne sredine.

Požarni talas, u Crnoj Gori ove godine počeo je ranije nego inače. 

U sedmicama koje su sada već iza nas, gorjelo je svuda – u Podgorici, Nikšiću, Baru, Plužinama, Kotoru, Herceg Novom, Budvi… 

Svemu tome je, osim ekstremno visokih temperatura i elementarnih nepogoda, često doprinosio nažalost, i ljudski faktor. 

“U prvim danima avgusta registrovane visoke srednje satne vrijednosti PM10 čestica”

U Agenciji za zaštitu životne sredine kažu da su takva prekoračenja očekivana. 

“Na osnovu rezultata prikazanih na portalu državne mreže za praćenje kvaliteta vazduha, u periodu od 01-11. avgusta ove godine, tokom pet dana evidentirane su visoke srednje satne vrijednosti PM 10 čestica, a srednje dnevne ćemo znati nakon laboratorijske analize uzoraka primjenom referentne metode. Naime, očekivana su prekoračenja granične vrijednosti ovog polutanta, imajući u vidu meteorološke prilike, velike površine koje su bile zahvaćene požarima i višednevne, kontinuirane emisije ovog polutanta koji je u konkretnom slučaju rezultat sagorijevanja biljne mase, najviše niskog rastinja i trave”, saopštili su nam iz Agencije za zaštitu životne sredine.  

Kako su kazali, najveća koncentracija pomenutih čestica izmjerena je u Glavnom gradu. Na drugom mjestu našao se grad pod Trebjesom. 

“Najveće satne koncentracije PM 10 čestica u vazduhu, tokom pomenutog perioda izmjerene u Podgorici dana 05.08.u 23 časa i iznosile su 90,1 µg/m3, 06.08. u 07 časova 85,6 µg/m3 te 08.08 u 20 časova kada su iznosile 78,7 µg/m3. U Nikšiću dana 04.08 u 22:00 časa 63,9 µg/m3 i 05.08 u 21 čas kada su iznosile 111,6 µg/m3, zatim u Baru dana 05.08 u 20 časova 54,6 µg/m3 i 06.08 u 21 čas 53,4 µg/m3 i 08.08 u 21 čas kada su iznosile 61,8 µg/m3 i Pljevljima dana 06.08 u 10 časova 70,6 µg/m3 i 07.08 u 08 časova 77,3 µg/m3”, navode naši sagovornici.  

Osim pomenutih, koncentracije ostalih praćenih polutanata bile su u propisanim graničnim vrijednostima, dodali su iz Agencije. 

Iz Agencije navode da se ovi podaci ne mogu uzimati kao stoprocentno validni, dok CETI (Centar za ekotoksikološka ispitivanja) ne dostavi Agenciji zvanični mjesečni izvještaj o kvalitetu vazduha sa validiranim podacima (sa svih mjernih stanica u Crnoj Gori), za period od avgusta do 15. septembra, koje će kažu objaviti na svom web portalu.

Iz Agencije napominju i da prekoračenje dozvoljenih granica emisija zagađujućih materija nijesu, nažalost novina, ni u Crnoj Gori ni u regionu, kao ni i Evropi. Kako kažu, karakteristična su za sezonu grijanja, te nema mjesta prevelikoj panici. 

“Prekoračenja se dešavaju uglavnom tokom sezone grijanja i ona su posebno izražena u onim regionima koji su pod uticajem značajnih meteoroloških situacija koje u pojedinim danima imaju ekstremne osobine. Smanjenje zagađenja vazduha je dugoročan proces o čemu svjedoči i činjenica da se 17 od 28 država članica EU i nakon dugogodišnjeg članstva susrijeće sa ovim problemom”, saopštili su za naš portal. 

A kvalitet vazduha, objašnjavaju iz Agencije, u značajnoj mjeri zavisi od meteoroloških parametara.

Kako kažu, da li će se emisije zagađujućih materija u vazduhu povećavati ili smanjivati, u najvećoj mjeri zavisi od intenziteta, pravca i smjera vjetra, odnosno od prisustva padavina, atmosferskog pritiska i slično. 

U cilju očuvanja i poboljšanja kvaliteta vazduha, Agencija za zaštitu životne sredine uputila je građanima određene preporuke:

“U skladu sa mogućnostima, preporuka je ekološko energetski efikasno opremanje objekata, zamjena stolarije i izrada izolacije, čime bi se smanjila potrošnja energenata potrebna za zagrijavanje prostorija, ne vršiti spaljivanje bilo koje vrste otpada (posebno plastike i sličnih derivata) u ložištima, jer su njihovi produkti sagorijevanja visoko kancerogeni, umjesto uglja i sirovog drveta koristiti ekološki prihvatljivija goriva (pelet i brikete), voditi računa o vozilima – redovno ih servisurati i održavati, koristiti alternativne vrste prevoza (biciklo) kao i javni prevoz gdje je god to moguće”, saopšteno je iz Agencije. 

“Višedecenijski problem zagađenja u Pljevljima; Pozdravljamo odluku države da pomogne građanima koji koriste pelet”

Uz činjenicu da se opština Pljevlja više decenije suočava sa zagađenošću vazduha, iz Agencije kažu da je za očekivati da će se tokom zimskih mjeseci, dominantno evidentirati epizode visokog zagađenja vazduha, u prvom redu kažu, suspendovanim česticama (PM10 i PM2,5).

“Česta pojava temperaturnih inverzija, sprječava disperziju emisija i prouzrokuje zadržavanje polutanata koji su proizvod sagorijevanja fosilnih goriva, emisija iz saobraćaja i sličnih izvora, neposredno iznad tla, što dovodi do pojave visokih koncentracija zagađujućih materija u prizemnom sloju atmosferi”, kazali su oni. 

S tim u vezi, iz Agencije zaključuju da upotreba čvrstih goriva za grijanje prostorija u velikoj mjeri utiče na lošiji kvalitet vazduha, i to je najizraženije u periodu od novembra do marta mjeseca. 

Iz Agencije kažu da iz tog razloga pozdravljaju i podržavaju odluku države da i ove godine subvencioniše građane koji će koristiti pelet.

Lokalne samouprave da organizuju monitoring praćenja kvaliteta vazduha

Preporuka Agencije za zaštitu životne sredine jeste da svaka opština u Crnoj Gori, shodno propisima, uspostavi monitorg praćenja kvaliteta vazduha. 

Na pitanje koju Opštinu bi izdvojili kao svijetli primjer, naši sagovornici nijesu imali odgovor.

“Svaka lokalna uprava, shodno važećim propisima može organizovati monitoring praćenja kvaliteta vazduha na svojoj teritoriji, što je svakako i naša preporuka opštinama u Crnoj Gori,
pogotovo onim opštinama gdje se monitoring vazduha još uvijek ne realizuje”, naveli su iz Agencije. 

Situaciju sa požarima ove, kao i prethodnih godina, označili bi kao izazovnu, kažu u Agenciji.

“Uzimajući u obzir dugotrajno prisustvo požara koji su ove godine počeli znatno ranije, nepovoljne vremenske uslove, nedostatak padavina, dugotrajnu sušu, svakodnevno prisustvo vjetra – rekli bismo da je situacija i ove godine nepovoljna”, zaključili su iz Agencije za zaštitu životne sredine. 

Podsjetimo, Institut za javno zdravlje je prethodnog mjeseca objavio preporuke za zaštitu stanovništva od povećanog zagađenja vazduha nastalog usljed požara. 

U tim preporukama oni opominju koliko je udisanje dima štetno po zdravlje, posebno za osobe sa hroničnim bolestima srca i pluća, i astmom. Kako dodaju iz IJZ, djeca, trudnice i stariji ljudi predstavljaju grupe stanovništva koje su osjetljivije na štetne efekte zagađenja vazduha u odnosu na opštu populaciju.

“Koncentracija praškastih čestica u dimu, a naročito onih koje imaju promjer manji od od 2,5 μm, predstavljaju najveći rizik od udisanja  zagađenog vazduha po zdravlje.  Pri dužem izlaganju ovim česticama dolazi do pojave i napredovanja kardiovaskularnih i respiratornih oboljenja, povećava se smrtnost od tih bolesti, a dokazano je i da su kancerogene”, objasnili su oni. 

Kako da se zaštitimo?

Iz IJZ-a su kazali da je potrebno pratiti izveštaje i preporuke o kvalitetu vazduha koje izdaju nadležnih službi. Ukoliko kažu nema zvaničnih informacija o kvalitetu vazduha, potrebno je osloniti se na zdrav razum – što je lošija vidljivost, to je gore stanje vazduha.  

“Ako vidite i osjećate miris dima, to svakako nisu uslovi za boravak vani, bavljenje fizičkom aktivnošću ili izvođenje djece vani, pa stoga preporučjemo izbjegavanje ovih aktivnosti, naročito za osjetljive grupe stanovništva. Za vrijeme epizoda povećanog zagađenja vazduha preporučuje se boravak u zatvorenom prostoru, sa zatvorenim vratima i prozorima, kako bi se zadržao svježi vazduh unutar prostorija. Koristite, ukoliko imate na raspolaganju klima uređaje, vodeći računa da su filteri za vazduh uredno očišćeni”, kazali su iz IJZ-a i dodali:

“Izbjegavajte korišćenje bilo čega što gori u zatvorenim prostorijama kao što su šporeti na plin i slično.  Izbjegavajte prženje ili pečenje hrane, usisavanje i korišćenje boja, rastvarača ili  drugih isparljivih materija u prostorijama”, preporuke su Instituta za javno zdravlje. 

Potrebno je dodaju, izbjegavati i pušenje, jer to dodatno zagađuje pluća i šteti zdavlju ljudi. Ako osoba ima astmu ili neko drugo hronično oboljenje, potrebno je redovno uzimati ljekove u skladu sa preporukama ljekara. 

“Ukoliko imate simptome bolesti srca i/ili pluća koji mogu biti povezani sa udisanjem dima kao što su kašljanje, otežano disanje, stezanje i bol u grudima, lupanje srca, mučninu, neuobičajen zamor ili vrtoglavicu, obratite se svom izabranom ljekaru ili službi hitne medicinske pomoći.

U cilju zaštite zdravlja stanovništva preporučuje se otkazivanje prethodno organizovanih događaja na otvorenom kao što su koncerti, sportski događaji na otvorenom i slično za vrijeme trajanja epizoda zagađenja”, zaključili su iz Instituta. 

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.


PV Informer
%d bloggers like this: