Intenzivnija konkurencija među bankama jedan je od glavnih razloga zbog kojih su kreditni standardi u Crnoj Gori tokom drugog kvartala dodatno ublaženi, kako za građane tako i za privredu. Banke istovremeno nude povoljnije uslove kreditiranja, dok tražnja za novcem nastavlja da raste, pokazuju rezultati najnovije Ankete o kreditnoj aktivnosti banaka Centralne banke Crne Gore (CBCG).

Rezultati ankete pokazuju da su kreditni standardi tokom drugog kvartala 2026. ublaženi prema oba sektora, a banke očekuju nastavak takvog trenda i u trećem kvartalu.

„Rezultati ankete pokazuju da su ublažavanju kreditnih standarda za sektor privrede u drugom kvartalu tekuće godine prvenstveno doprinijeli povećana spremnost banaka na preuzimanje rizika i intenzivnija konkurencija među bankama“, navodi se u izvještaju CBCG.

Konkurencija među bankama jedan od glavnih razloga

Kod privrede je upravo veća konkurencija među bankama bila jedan od ključnih faktora koji je doprinio lakšem pristupu kreditima.

Uz veću spremnost banaka na preuzimanje rizika, povoljnijim standardima doprinijela je i bolja percepcija rizika, odnosno povoljnija ocjena opšte ekonomske situacije i izgleda i manji rizik povezan sa zahtijevanim kolateralom.

Troškovi izvora sredstava i nivo nenaplativih potraživanja, sa druge strane, nijesu imali uticaja na promjenu kreditnih standarda.

Banke očekuju da konkurencija ostane jedan od ključnih faktora daljeg ublažavanja kreditnih standarda prema privredi i u trećem kvartalu, uz povoljniju procjenu ekonomskih prilika, manji rizik povezan sa kolateralom i veću spremnost na preuzimanje rizika.

Veći iznosi kredita i niže marže

Popuštanje kreditne politike ne ogleda se samo u kriterijumima koje kompanije moraju da ispune, već i u konkretnim uslovima pod kojima dobijaju novac.

„U segmentu kreditnih uslova za novoodobrene kredite privredi, drugo tromjesečje 2026. godine obilježilo je njihovo dodatno ublažavanje, kojem su najviše doprinijeli povećanje maksimalnog iznosa odobrenih kredita i smanjenje kamatnih marži“, navode iz CBCG.

Povoljnijim uslovima doprinijeli su i duži rokovi otplate i blaži zahtjevi u pogledu kolaterala, dok su provizije i naknade bile jedini faktor koji je djelovao u pravcu pooštravanja.

Prema agregiranim rezultatima ankete, neto procenat za maksimalni iznos kredita privredi iznosio je minus 19,93 odsto, dok je kod kamatnih marži bio minus 8,86 odsto. Negativna vrijednost u ovom dijelu ankete označava ublažavanje uslova.

Banke očekuju nastavak ovog procesa i u trećem kvartalu, kroz dodatno povećanje maksimalnih iznosa kredita, smanjenje marži, produženje ročnosti i blaže zahtjeve za kolateral.

Manje odbijenih zahtjeva privrede

Povoljnija kreditna politika već se vidi i kroz broj zahtjeva koje banke odbijaju.

„Tokom drugog kvartala 2026. godine nastavljen je trend smanjenja udjela odbijenih zahtjeva za odobravanje kredita privredi u odnosu na prethodni kvartal. Takvo kretanje je u skladu sa evidentiranim ublažavanjem kreditnih standarda i kreditnih uslova, te ukazuje na nastavak povoljnijih uslova za pristup finansiranju sektora privrede“, ističe se u dokumentu.

Neto pokazatelj promjene udjela odbijenih zahtjeva iznosio je minus 9,20 odsto.

Privreda traži novac za obrtna sredstva i investicije

Dok banke nude povoljnije uslove, privreda istovremeno nastavlja da povećava tražnju za kreditima.

Rast je zabilježen kod svih ročnosti kredita, kao i kod mikro, malih, srednjih i velikih preduzeća. Glavni razlog bila je veća potreba kompanija za finansiranjem obrtnih sredstava i kapitalnih investicija, dok su dodatni doprinos dali restrukturiranje duga i manje oslanjanje kompanija na kredite drugih banaka.

„U drugom kvartalu 2026. godine nastavljen je rast tražnje preduzeća za kreditima i kreditnim linijama, ali slabijeg intenziteta nego u prethodnom kvartalu“, navode iz CBCG.

Neto procenat rasta ukupne tražnje privrede za kreditima i kreditnim linijama iznosio je 24,03 odsto, dok banke za treći kvartal očekuju rast od 25,14 odsto.

Najveći pojedinačni doprinos rastu tražnje imale su potrebe za obrtnim sredstvima – 24,03 odsto, dok je kod kapitalnih investicija pokazatelj iznosio 14,52 odsto.

Još izraženije popuštanje kod građana

Kod stanovništva su promjene bile još izraženije. U drugom kvartalu značajno su ublaženi kriterijumi za odobravanje kredita, i to više nego što su banke očekivale tri mjeseca ranije. Najizraženije popuštanje zabilježeno je kod potrošačkih i ostalih kredita.

Neto procenat promjene standarda za ukupne kredite stanovništvu iznosio je minus 43,13 odsto. Ista vrijednost zabilježena je kod potrošačkih i ostalih kredita, dok je kod stambenih kredita iznosila minus 14,32 odsto.

„Ublažavanju kreditnih standarda prema stanovništvu u drugom kvartalu 2026. godine najviše su doprinijeli intenzivnija konkurencija među bankama i povoljnija percepcija rizika“, ističe CBCG.

Banke su posebno izdvojile povoljniju ocjenu opšte ekonomske situacije i izgleda i smanjenje rizika povezanog sa kolateralom. U istom pravcu djelovala je i njihova veća spremnost na preuzimanje rizika.

Za treći kvartal banke očekuju novo popuštanje kriterijuma, posebno kod potrošačkih i ostalih kredita, pri čemu bi dodatni uticaj trebalo da imaju promjene regulatornog okvira.

Građanima niže marže, duži rokovi i blaži zahtjevi

Građanima nijesu ublaženi samo kriterijumi za dobijanje kredita, već i konkretni uslovi zaduživanja. Najveći doprinos dalo je smanjenje kamatnih marži. Banke su istovremeno ublažile provizije i naknade i zahtjeve za kolateral, produžavale rokove otplate i grejs periode, dok su blaži postali i zahtjevi u pogledu vrijednosti hipoteke.

Kod stambenih kredita smanjeni su i zahtjevi koji se odnose na učešće i depozite. Neto pokazatelj za kamatne marže kod ukupnih kredita stanovništvu iznosio je minus 31,68 odsto.

Banke očekuju da se povoljniji trend nastavi i u trećem kvartalu, uz dalje smanjenje marži, blaže zahtjeve za kolateral i duže rokove otplate.

Povoljniji kriterijumi odrazili su se i na prolaznost zahtjeva građana. U drugom kvartalu smanjen je udio odbijenih zahtjeva za sve kategorije kredita stanovništvu, iako je pad bio manjeg intenziteta nego u prethodnom kvartalu.

„Udio odbijenih zahtjeva za odobravanje kredita smanjen je i kod privrede i kod stanovništva. Takvo kretanje u skladu je sa istovremenim ublažavanjem kreditnih standarda i kreditnih uslova i ukazuje na povoljnije uslove za pristup kreditima u oba sektora“, navodi se u rezimeu izvještaja.

Refinansiranje postojećih obaveza na prvom mjestu

Tražnja građana za kreditima nastavila je da raste, ali znatno sporije nego početkom godine.

Najvažniji razlog povećanja tražnje bilo je refinansiranje postojećih obaveza. Značajan doprinos dale su i kupovina nepokretnosti i nabavka trajnih potrošačkih dobara, dok su rast zaduživanja podržala i povoljna kretanja zarada i zaposlenosti i stanje na tržištu nekretnina.

„Tokom drugog kvartala 2026. godine nastavljen je rast tražnje stanovništva za kreditima, iako znatno umjerenijim intenzitetom nego u prethodnom kvartalu. Najveći doprinos rastu tražnje imale su povećane potrebe stanovništva za refinansiranjem postojećih obaveza“, navode iz CBCG.

Za treći kvartal banke očekuju intenziviranje tražnje građana. Refinansiranje, kupovina nekretnina i trajnih potrošačkih dobara trebalo bi da ostanu među glavnim pokretačima, uz dodatnu podršku rasta zarada i zaposlenosti.

Konkurencija mijenja kreditno tržište

Rezultati ankete CBCG tako ukazuju na istovremeno djelovanje dva trenda – banke sve više olakšavaju pristup novcu i međusobno se snažnije bore za klijente, dok tražnja i građana i kompanija nastavlja da raste.

Za klijente se to već ogleda kroz niže kamatne marže, veće maksimalne iznose kredita, duže rokove otplate, blaže zahtjeve za kolateral i manji udio odbijenih zahtjeva.

Ako se očekivanja banaka ostvare, sličan trend trebalo bi da bude nastavljen i tokom trećeg kvartala 2026. godine, uz dalje ublažavanje kreditnih standarda i rast tražnje i kod privrede i kod stanovništva.