Crna Gora je za dvije decenije povećala BDP po stanovniku sa oko 35 na 54 odsto prosjeka EU, ali joj do evropskog nivoa i dalje nedostaje 46 procentnih poena. Ako bi nastavila da se približava istim tempom kao od 2006. do 2025. godine, prosjek Unije dostigla bi tek oko 2074. godine.

Crna Gora je tokom posljednje dvije decenije značajno smanjila ekonomski jaz prema Evropskoj uniji, ali je i dalje tek nešto iznad polovine evropskog prosjeka. Prema podacima Eurostata za period od 2006. do 2025. godine, BDP po stanovniku Crne Gore, izražen standardom kupovne moći (PPS), povećan je sa oko 35 odsto na 54 odsto prosjeka Evropske unije. To znači da se Crna Gora za dvije decenije približila prosjeku EU za oko 19 procentnih poena. Ako se taj napredak rasporedi na približno 20 godina, zemlja je u prosjeku smanjivala jaz prema EU za oko 0,95 procentnih poena godišnje.

Do prosjeka EU nedostaje još 46 procentnih poena

Crna Gora se sada nalazi na 54 odsto prosjeka EU, što znači da joj do evropskog prosjeka nedostaje još 46 procentnih poena.
Ako bi se dosadašnji tempo približavanja od oko 0,95 procentnih poena godišnje nastavio potpuno linearno, za zatvaranje preostalog jaza bilo bi potrebno još oko 48 godina.
Takva jednostavna računica vodi približno do 2074. godine. Međutim, 2074. godina nije prognoza Eurostata niti bilo koje međunarodne institucije. Riječ je isključivo o ilustrativnoj matematičkoj projekciji zasnovanoj na dosadašnjem tempu približavanja.
Stvarna brzina zavisiće od toga koliko će rasti crnogorska ekonomija u odnosu na ekonomiju EU, ali i od produktivnosti, investicija, demografskih kretanja, kvaliteta institucija i sprovođenja reformi.

Članstvo u EU moglo bi promijeniti računicu

Posebno važan faktor biće buduće članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji. Najnoviji rad Međunarodnog monetarnog fonda o ekonomskim efektima pristupanja EU na zemlje Zapadnog Balkana i Moldaviju pokazuje da evropske integracije mogu značajno ubrzati rast.
Prema analizi MMF-a objavljenoj u septembru 2026, BDP po stanovniku zemalja kandidata mogao bi, pod odgovarajućim uslovima, biti oko trećinu veći tokom deset godina nego u scenariju bez tih koristi. Ključni kanali su domaće strukturne reforme povezane sa pravnom tekovinom EU, dublja integracija u jedinstveno tržište i efikasno korišćenje evropskih fondova.
MMF pritom naglašava da je rast produktivnosti centralni mehanizam takvog ubrzanja, uz jače institucije, bolju upravu i dinamičniji privatni sektor.
To ne znači da bi Crna Gora automatski sa sadašnjih 54 odsto skočila na gotovo 90 odsto prosjeka EU. MMF-ova procjena odnosi se na razliku u BDP-u po stanovniku u odnosu na scenario bez koristi pristupanja, dok se i sam prosjek EU u međuvremenu mijenja.
Ipak, analiza pokazuje da sadašnja linearna računica do 2074. ne mora biti sudbina Crne Gore.

MMF: članstvo u EU istorijski povećavalo dohodak

Sličan zaključak MMF je iznio i u posljednjem izvještaju o Crnoj Gori. U tom dokumentu se navodi da je crnogorski dohodak po stanovniku trenutno na 54 odsto prosjeka EU prema paritetu kupovne moći, kao i da pristupanje Uniji može ubrzati konvergenciju.
MMF podsjeća da su zemlje koje su ušle u EU 2004. godine, prema njihovoj analizi, do 2019. ostvarile prosječan dobitak BDP-a po stanovniku od oko 17 odsto u odnosu na procijenjeni scenario bez članstva. Rezultati su se, međutim, znatno razlikovali od države do države.
Veće koristi uglavnom su ostvarivale ekonomije sa većom diverzifikacijom, snažnijim institucijama, inovacijama i boljim upravljanjem.

Crna Gora nominalno na 14.817 dolara po stanovniku

Kada se BDP po stanovniku posmatra u tekućim američkim dolarima, slika je drugačija jer taj pokazatelj ne koriguje razlike u cijenama između država. Prema najnovijim podacima Svjetske banke, nominalni BDP po stanovniku Crne Gore u 2025. godini iznosio je 14.816,8 dolara, dok je ukupna vrijednost crnogorske ekonomije bila oko 9,23 milijarde dolara. Slovenija je, poređenja radi, iste godine imala BDP po stanovniku od oko 37.376 dolara.
Prosjek Evropske unije prema istom pokazatelju iznosio je oko 47.089 dolara po stanovniku, ali ovo poređenje ne treba miješati sa Eurostatovim PPS pokazateljem, upravo zato što nominalni iznosi ne uzimaju u obzir razlike u nivou cijena.

Šta zapravo znači 54 odsto prosjeka EU

Podatak da je Crna Gora na 54 odsto prosjeka EU ne znači da prosječan građanin ima 54 odsto plate ili prihoda prosječnog građanina Unije.
Riječ je o BDP-u po stanovniku prilagođenom razlikama u kupovnoj moći. Standard kupovne moći omogućava poređenje ekonomija tako što eliminiše efekat različitih nivoa cijena među državama. Zbog toga je ovaj pokazatelj mnogo pogodniji za poređenje relativnog nivoa ekonomske razvijenosti nego prosto poređenje nominalnog BDP-a izraženog u eurima ili dolarima.

Dugoročno posmatrano, Crna Gora je napravila značajan napredak. Sa približno 35 odsto prosjeka EU 2006. godine, stigla je na 54 odsto u 2025., odnosno sa približno trećine na više od polovine evropskog prosjeka. Istovremeno, preostalih 46 procentnih poena pokazuju koliko je razvojni jaz i dalje veliki.
Ako bi se nastavio isti prosječan tempo iz prethodne dvije decenije, njegovo potpuno zatvaranje trajalo bi gotovo još pola vijeka. Ali upravo zbog približavanja članstvu u EU naredne godine mogu značajno promijeniti tu računicu. Veća produktivnost, pristup jedinstvenom tržištu, evropskim fondovima i snažniji investicioni tokovi mogu ubrzati tempo.