Pet državnih kompanija koje su od 2021. do 2024. svaku godinu završavale u minusu za taj period napravile su ukupno gotovo 5,5 miliona eura gubitaka, pokazuje analiza Bankara.

Najveći dio tog iznosa, više od 3,15 miliona eura, odnosi se na Održavanje željezničkih voznih sredstava (OŽVS), dok su među kompanijama sa kontinuiranim negativnim rezultatom i Castello Montenegro, Turistički centar Durmitor, PIO Ulcinj i Sportski centar „Ada“.

Smjernice makroekonomske i fiskalne politike za period od 2026. do 2029. godine navode da je pet privrednih društava u većinskom vlasništvu države tokom sve četiri godine, od 2021. do 2024, ostvarivalo negativan finansijski rezultat. Njihova imena u dokumentu nijesu objavljena.

Analiza Bankara, zasnovana na poređenju tog nalaza sa javno dostupnim finansijskim podacima kompanija iz državnog portfolija, pokazuje da navedenom kriterijumu odgovaraju Održavanje željezničkih voznih sredstava, Castello Montenegro, Turistički centar Durmitor, PIO Ulcinj i Sportski centar „Ada“.

Poređenje je ograničeno na period 2021–2024. jer se upravo na taj četvorogodišnji period odnosi nalaz iz Smjernica Ministarstva finansija.

OŽVS izgubio više od 3,15 miliona

Najveći gubitak među pet kompanija ostvarilo je preduzeće Održavanje željezničkih voznih sredstava iz Podgorice.

OŽVS je 2021. godinu završio u minusu od 573.718 eura, dok je gubitak naredne godine porastao na 873.063 eura. Tokom 2023. kompanija je izgubila još 908.997 eura, a 2024. godinu završila sa minusom od 798.140 eura.

Ukupan gubitak za četiri godine iznosio je 3,15 miliona eura.

Kompanija se bavi održavanjem lokomotiva, putničkih i teretnih kola, a najveći dio prihoda ostvaruje pružanjem usluga Željezničkom prevozu Crne Gore i Montecargu.

Negativan niz OŽVS-a traje znatno duže od perioda obuhvaćenog Smjernicama. Javno dostupni finansijski pokazatelji pokazuju da kompanija nije ostvarila pozitivan rezultat nijedne godine od 2016. do kraja 2024.

Castello 2023. napravio gotovo pola miliona minusa

Castello Montenegro iz Pljevalja ostvario je zbirni gubitak od gotovo 697.000 eura od 2021. do 2024. godine.

Kompanija je 2021. poslovala sa minusom od 97.589 eura, a godinu kasnije sa gubitkom od 81.750 eura. Najlošiji rezultat ostvaren je 2023, kada je minus dostigao 496.476 eura.

Tokom 2024. gubitak je značajno smanjen, na 20.988 eura, ali kompanija ipak nije prešla u zonu pozitivnog poslovanja.

Castello je ranije obavljao djelatnost proizvodnje radne odjeće i zaštitne opreme. Nakon prestanka rada fabrika lake konfekcije, muških i dječjih čarapa, poslovanje je prošireno na usluge kamionskog terminala i izdavanje poslovnih prostora.

Savin kuk četiri godine nije donio dobit

Turistički centar Durmitor, koji upravlja sportsko-turističkim kompleksom Savin kuk na Žabljaku, od 2021. do kraja 2024. ostvario je gubitak od približno 591.000 eura.

Kompanija je 2021. godinu završila sa minusom od 190.963 eura, a narednu sa gubitkom od 169.943 eura. Minus je 2023. smanjen na 95.514 eura, da bi 2024. ponovo porastao na 134.456 eura.

Turistički centar Durmitor je u stopostotnom vlasništvu nekadašnjeg Investiciono-razvojnog fonda, sadašnje Razvojne banke Crne Gore. Savin kuk raspolaže žičarama, ski-liftovima, avanturističkim parkom i ugostiteljskim objektima.

Vlada je tokom 2024. razmatrala i zahtjev kompanije za obezbjeđivanje sredstava neophodnih za redovno poslovanje.

PIO Ulcinj postepeno smanjivao minus

PIO Ulcinj je tokom četiri posmatrane godine napravio ukupni gubitak od oko 555.000 eura.

Minus je sa 177.904 eura u 2021. smanjen na 171.371 euro naredne godine. Kompanija je 2023. izgubila još 122.499 eura, a 2024. godinu završila sa gubitkom od 83.433 eura.

Iako je kompanija sve četiri godine ostala u minusu, godišnji gubitak se iz godine u godinu smanjivao.

PIO Ulcinj je u stopostotnom vlasništvu Fonda penzijskog i invalidskog osiguranja, a u njegovom sastavu posluju Hotel PIO u Ulcinju i hotel „Gorske oči“ na Žabljaku.

Fond PIO finansijski podržava kompaniju kako bi se nadoknadila razlika između tržišne cijene odmora i povlašćenih cijena koje plaćaju penzioneri.

„Ada“ devet godina bez pozitivnog rezultata

Sportski centar „Ada“ u Pljevljima od 2021. do 2024. godine ostvario je zbirni gubitak od oko 492.000 eura.

Minus je 2021. iznosio 145.692 eura, 2022. godine 104.470 eura, a 2023. još 96.363 eura. Gubitak je tokom 2024. ponovo povećan na 145.834 eura, što je bilo više od ukupnih prihoda kompanije u toj godini.

Dostupni finansijski pokazatelji pokazuju da „Ada“ nije ostvarila pozitivan rezultat nijedne godine od 2016. do kraja 2024.

Kompanija, u kojoj Ministarstvo finansija i Uprava javnih radova zajedno imaju više od 83 odsto vlasništva, upravlja sportskim objektima i organizuje sportske priredbe u Pljevljima.

Vlada traži planove oporavka

Pet kompanija je od 2021. do kraja 2024. zajedno napravilo 5.489.163 eura gubitaka. Više od polovine tog iznosa odnosi se samo na OŽVS.

Ministarstvo finansija u Smjernicama navodi da je, zbog činjenice da pet državnih društava četiri godine uzastopno posluje sa gubitkom, Vlada usvojila zaključak kojim je od takvih kompanija zatraženo da hitno analiziraju stanje, identifikuju uzroke negativnog poslovanja i predlože mjere za njihovo prevazilaženje.

Dokument pokazuje i širi problem u državnom portfoliju. Na kraju 2024. aktiva državnih kompanija iznosila je oko 4,8 milijardi eura, dok su njihove ukupne obaveze premašile 1,16 milijardi.

Smjernicama su među mjerama za smanjenje fiskalnih rizika predviđeni uvođenje pokazatelja učinka i sistemsko praćenje poslovanja, kao i obaveza izrade posebnih strategija oporavka za kompanije sa višegodišnjim gubicima.