Dizel je i zvanično postao najskuplje gorivo na pumpama širom Evropske unije. Prema podacima Evropske komisije, prosječna cijena dizela dostigla je istorijski rekord od 2,226 eura po litru, što je za 13,4 centa više od benzina Evro-super 95.

Tako punjenje rezervoara od 50 litara u prosjeku košta oko 111 eura, od čega oko 40 odsto odlazi direktno na državne takse i poreze.

Rat na Bliskom istoku i skok cijena

Eskalacija sukoba na Bliskom istoku i poremećaji u Lamanšu i Ormuskom tjesnacu uskočili su kao glavni pokretači skoka cijena. Dizel je od kraja februara poskupio za oko 40 odsto, pri čemu su rafinerske marže u septembru učestvovale sa čak 19 procenata u konačnoj cijeni koju plaćaju vozači.

Analitičari Evropske centralne banke ističu da do stabilizacije cijena može doći tek sa smirivanjem geopolitičkih tenzija i normalizacijom globalne prerade nafte.

Zašto je dizel i dalje jeftinije oporezovan od benzina?

Uprkos rekordnoj cijeni na pumpama, vlade članica EU i dalje oporezuju dizel u prosjeku 12 centi manje po litru u odnosu na benzin.

Razlog leži u decenijski staroj politici zaštite privrede. Niže akcize na dizel tradicionalno su pravdane podrškom prevoznicima, poljoprivrednicima i industriji. Pokušaji Evropske komisije da ujednači oporezivanje prema energetskom sadržaju goriva do sada nisu dobili jednoglasnu podršku svih 27 članica.

Porez na gorivo u EU naplaćuje se u dvije faze: prvo se obračunava fiksna akciza (uz eventualne ekološke takse), a potom se na sve to dodaje PDV, koji u pojedinim zemljama iznosi i do 27 odsto.

Gdje su takse na dizel najveće?

Najnaglašenije oporezivanje dizela bilježe sjeverne i zapadne zemlje članice EU. Na samom vrhu po visini uzetog poreza po litru nalaze se:

• Danska (1,081 €/l) – Najveće poresko opterećenje u EU, gdje akciza i PDV od 25 odsto čine preko 42 odsto cijene na pumpi.
• Italija (1,034 €/l) i Finska (1,030 €/l) – Drže drugo i treće mjesto po visini poreskih nameta.
• Njemačka (1,024 €/l) i Holandija (1,006 €/l) – U Holandiji se toči i najskuplji dizel u EU (2,579 €/l), dok je Njemačka upravo odobrila privremeno smanjenje poreza kako bi ublažila udar na vozače.

Sa rastom cijena na rekordne nivoe, sve je veći pritisak na evropske vlade da privremenim smanjenjem akciza i poreskim olakšicama zaštite privredu i građane od daljeg finansijskog udara.