Skupština je usvojila izmjene Zakona o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma kojima se policiji omogućava direktan elektronski pristup podacima o građanima i firmama koji imaju zakupljene sefove u bankama.

Banke su, prema ovom zakonu, obavezne da Centralnoj banci Crne Gore (CBCG), odmah nakon zaključenja ugovora o zakupu sefa, dostave ime i prezime, odnosno naziv zakupca, njegov JMBG, matični ili drugi identifikacioni broj, kao i podatke o tome kada je sef zakupljen, kada je zakup prestao i koliko je trajao. CBCG će te podatke objedinjavati u elektronskom registru računa i sefova.

Podacima iz registra moći će neposredno i bez odlaganja da pristupaju posebno određeni službenici policijske jedinice koja se zove Nacionalna kancelarija za povraćaj imovine, kada je to potrebno radi sprečavanja i otkrivanja teških krivičnih djela, istraga i krivičnog gonjenja, kao i pronalaženja, praćenja i zamrzavanja imovine povezane sa kriminalom. Uvid u registre i podatke o držaocima sefova imaće i Finansijsko-obavjestajna jedinica (FOJ) Uprave policije.

“Kako se Crna Gora nalazi u posljednjoj fazi pregovora za pristupanje Evropskoj uniji, to je neophodno uskladiti pravni sistem Crne Gore sa pravnim sistemom Evropske unije. Jedna od obaveza u pristupnim pregovorima svakako je i usaglašavanje nacionalnog zakonodavstva sa Direktivom 2019/1153 Evropskog parlamenta. Predloženim izmjenama i dopunama, Crna Gora u cjelosti zakoružuje pitanje sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma”, navedeno je u obrazloženju zakona.

Policija, međutim, preko tog registra neće dobijati podatke o tome šta se nalazi u sefu. Zakon predviđa evidentiranje podataka o zakupcu i trajanju zakupa, ali ne i o sadržaju sefa, niti među podacima koji se za sef dostavljaju CBCG navodi druga lica koja je zakupac eventualno ovlastio da mu pristupe.

Svaki pristup policije registru moraće automatski da bude evidentiran, uključujući podatke o predmetu zbog kojeg je izvršena provjera, vremenu pristupa i službeniku koji je pretraživao podatke. Podaci iz registra nijesu javni i podliježu pravilima o bankarskoj tajni i zaštiti ličnih podataka.

“Podaci iz evidencije mogu se koristiti samo radi nadzora nad zaštitom ličnih podataka, provjere dopuštenosti pristupa i zakonitosti obrade i obezbjeđivanja sigurnosti podataka.

Podaci iz evidencije štite se odgovarajućim tehničkim i organizacionim mjerama od neovlašćenog pristupa i brišu nakon pet godina od dana njihovog evidentiranja, osim ako su potrebni za postupak nadzora koji je u toku. CBCG obezbjeđuje da zaposleni koji obavljaju poslove vođenja registara računa i sefova budu upoznati sa propisima kojima se uređuju pristup tim registrima i zaštita ličnih podataka, uključujući sprovođenje specijalizovane obuke.

Izmjenama se pojam “teško krivično djelo” usklađuje sa regulativom EU, dok se “finansijska informacija” definiše kao svaka informacija iii podatak kojima finansijsko-obavještajna jedinica raspolaže radi sprečavanja i otkrivanja pranja novca i finansiranja terorizma, a naročito podatak o finansijskoj imovini, kretanju sredstava i finansijskim poslovnim odnosima”.

“Novim članovima se prvi put Organizaciona jedinica policije nadležna za poslove Nacionalne kancelarije za povraćaj imovine Crne Gore zakonom prepoznaje kao nadležni organ ovlašćen da, neposredno i bez odlaganja, elektronskim putem pristupa i pretražuje podatke koji se prikupljaju shodno ovom zakonu.

Predloženim činom jasno se postavljaju uslovi za pristup i pretraživanje navedenih podataka, kao i evidentiranje pristupa i pretraživanja podataka registra računa i sefova.

Proširene nadležnosti FOJ-a

Izmjenama se proširuje i nadležnost Finansijsko-obavještajne jedinice da može prikupljati i analizirati podatke, informacije i dokumentaciju radi sprečavanja, otkrivanja, istrage i krivičnog gonjenja za teško krivično djelo. Novim članom uvodi se obaveza svih organa da podatke, informacije i dokumentaciju koriste isključivo za namjenu navedenu u zahtjevu, kao i da je za eventualno korišćenje u druge svrhe neophodna saglasnost Finansijko-obavještajne jedinice.

FOJ je sada nadležan i da jednom godišnje prikuplja i objedinjava statističke podatke o pristupu podacima iz registra računa i sefova i razmjeni informacija radi sprečavanja i otkrivanja teških krivičnih djela, vršenja izviđaja, sprovođenja istrage i krivičnog gonjenja.

FOJ-u se sada, kako se navodi u obrazloženju, daje mogućnost da u izuzetnim i hitnim slučajevima razmjenjuje finansijske informacije i analize sa stranim finansijsko obavjestajnim jedinicama.